1. HABERLER

  2. DÜNYA

  3. Amerikalı yetkiliden sert Türk Ordusu çıkışı
Amerikalı yetkiliden sert Türk Ordusu çıkışı

Amerikalı yetkiliden sert Türk Ordusu çıkışı

ABD’nin eski Ankara Büyükelçisi James Franklin Jeffrey yaptığı açıklamalarla ilişkilerin oldukça iyi gittiği bir dönemde Türk ordusunu hedef aldı.

A+A-

James Franklin Jeffrey, ABD’nin eski Ankara Büyükelçisi olarak adında oldukça söz ettirmiş biri. Ergenekon-Balyoz operasyonlarının ilk dalgaları esnasında, 2008-2010 yılları arasında Ankara’da bulunuyordu ve daha sonra ortaya çıkan Wikileaks belgelerinde de (Türk generalleri hakkında Washington’a gönderdiği gizli kriptolarıyla) adından sıkça söz ettirmişti.

Büyükelçi Jeffrey, 1 Kasım seçimlerini ve Türkiye-ABD ilişkilerinin geleceğine olabilecek muhtemel etkilerine ilişkin Aydınlık’tan Şafak Terzi’ye konuştu.

Jeffrey, 2010 yılında Amerikan Dışişleri'nin en üst düzeyine yani "Carreer Ambassador" derecesine geldi. James Jeffrey, Obama Yönetimi’ne eleştirel yaklaşsa bile, Amerikan devlet işlerine ve dışişlerine verilen ciddiyetini biliyor ve emekli olmasına karşın Amerikan yönetimiyle ilişkisi devam ediyor. Bu nedenle Türkiye ile ilişkiler ve sürece yönelik sözleri son derece gerçekçi bulunuyor.

Büyükelçi Jeffrey, telefonla yapılan söyleşide kullandığı ifadelerde de, Türk-Amerikan ilişkilerine zarar verecek yaklaşımdan kaçınmaya çalıştı ancak özellikle Türk Ordusu'na kızgınlık duyduğu noktaları da ifade etmekten geri durmaması dikkat çekti. 

İşte sorular ve yanıtları:

'ABD seçime değil işbirliğine odaklanıyor'

*Washington Haziran seçimlerinden sonra AKP’den böylesine bir ‘geri dönüş’ bekliyor muydu?

"AKP’nin bu kadar başarılı olacağını ve Meclis’te mutlak çoğunluğu elde edeceğini kimsenin beklediğini sanmıyorum. Ayrıca Türkiye’deki insanların, kamuoyu araştırmacılarının ve diğerlerinin de bunu beklemediği çok açık…

Washington’un yaklaşımına gelirsek; öncelikle bu demokratik bir süreçtir. Evet, bazı gazetecilerin engellenmesi, kampanyaların kısıtlanması ve iktidar partisinin bazı uygulamaları yüzünden süreçte derin çatlaklar oluştu. Ancak neticede demokratik bir seçim oldu ve sonuçlar halkın talebini aşağı yukarı yansıttı. 7 Haziran ve 1 Kasım seçimlerini bir arada ele aldığımızda bence çıkan sonuçlar şunlar;

Birincisi; Türkiye bir koalisyon hükümeti istemiyor.

İki; Güvenlik tehdidi ile karşı karşıya geldiğinde, Türkiye güçlü bir lider istiyor.

Üç; Türkiye bu güçlü lidere, Anayasa değişiklikleri yaparak başkanlık sistemi vermek istemiyor. Haziran seçimlerinin odak noktası buydu ve halkın yüzde 60’ı özünde buna karşı oy kullandı. HDP ve Kürt kökenli Türkler ise demokratik sistemde bir gelecek için oy verdiler. Benim vardığım sonuçlar bunlar."

*Peki, ABD bu sonuçları nasıl değerlendiriyor?

"Yani demek istediğim, Washington sonuçları değerlendirmiyor, az önce dediğim gibi yalnızca bunun demokratik bir sonuç olduğunu kabul ediyor. Washington’un şu anda odaklandığı konu, hükümetle birlikte, Putin’den IŞİD’e ve Esad’a kadar birçok sorunla baş etmektir."

*Bazı Amerikalı uzmanlar seçim öncesinde, Amerika ile Türkiye arasındaki stratejik ortaklığın bitmek üzere olduğunu değerlendirmişti. Siz de böyle olduğunu düşünüyor musunuz?

"(Tepkili bir ifadeyle) Hayır, hiç de değil! Bunu söyleyen Amerikalılar kurgusal bir stratejik ortaklık hayali kuruyor olabilir. Türkiye’nin her zaman ABD’nin isteklerini yerine getireceğini ve esas olarak Amerika’nın Ortadoğu’daki yansıması olacağını varsaydıkları bir hayale sahip olabilirler. Ancak böyle bir şey yok! Türkiye başka bir ülke…"

 

*AKP’nin tek parti iktidarında, Washington’un Türk-Amerikan ilişkilerinin geleceği konusundaki beklentileri nelerdir?

"Bence, Cumhurbaşkanı ve hükümet aynı partiden olduğunda ve dış politikada çok deneyimli olunca karar alabilmek -teknik olarak- çok daha muhtemel oluyor. Davutoğlu, Sinirlioğlu ve Erdoğan’ın çok deneyimli olduğu aşikâr. Bu nedenle -bana göre- Washington teknik olarak durumdan memnun. İşbirliği yapabilme konusu ise tabii ki iki tarafın alacağı konuma bağlı."

*Peki, sizin kişisel görüşünüze göre Türk-Amerikan ilişkileri nasıl bir seyir izleyecek?

"Bence bu iş Obama Yönetimi ile zor. Çünkü her şeyden önce Obama’nın, Cumhurbaşkanı Erdoğan ile ilişkisi iyi değil. İkincisi de Obama, Ortadoğu’da Esad’a veya teröristlere karşı askeri güç kullanma konusunda çok isteksiz. Uçuşa yasaklı bölge ve buna benzer başka sorunlarımız da var. Ve bence bu değişmeden, Türkiye, Amerika’nın konumundan memnun olmayacaktır." 

 ‘TSK, 20 bim askerinin sürermi?’

*AKP’nin tek partili iktidarı ABD’nin Ortadoğu, özellikle de Suriye politikalarını nasıl etkiler?

"AKP’nin Suriye konusunda tavrı ve İran, Rusya ve Esad ile ilgili endişeleri Amerika’daki neredeyse herkes tarafından paylaşılıyor. Muhtemelen Başkan Obama da bu endişeleri paylaşıyordur ancak tek bir şey var, bu konuda harekete geçmiyor. Burada sorun, Esad’ın gitmesi gerektiği konusunda ortak bir tavır olmasına rağmen Amerika’nın harekete geçememesidir. Yani, bu mesele özeline bakarsak, bu AKP’nin değil, Obama Yönetimi’nin hatasıdır."

*ABD, Suriye’deki operasyonlarını PYD ile birlikte yürütüyor. Bu durumda, ABD ve Türkiye nasıl bir ortak düzlemde buluşabilir?

"Biz de devamlı bir sürü şey duyuyoruz ve görüyoruz. Örneğin İbrahim Kalın, birkaç gün önce (7 Kasım) Hürriyet’ten Verda Özer’e verdiği röportajda asıl olarak şunu söylüyor; Suriye Kürtleri PKK ile aralarına mesafe koyduğu ve Fırat’ın doğusunda kaldığı sürece, Türkiye’nin onlarla bir sorunu olmaz. Bence bu makul bir talep…"

*Ama Türk ordusunun PYD konusunda endişeleri var. ABD bu yönde ortak bir nokta bulabilmek için hangi çabaları gösterir?

"(Ciddi bir ifadeyle) O zaman, Türk Ordusu hangi endişeleri taşıdığını ciddi ve somut kavramlarla açıklamalı. Türk Ordusu, Suriye’nin kuzeyinde IŞİD’e karşı savaşmak için 20.000 askerini göndermek ister mi? Hiç sanmıyorum!

Demek istediğim, IŞİD’i bozguna uğratmak ABD için varoluşsal bir meseledir. IŞİD bozguna uğratılmadığı sürece, Sina Yarımadası’nda uçağın düşmesi, büyük mülteci akınları, Ortadoğu’daki ülkelerin istikrarsızlaştırılmasına benzer daha bir sürü olay olacaktır.

Esad’ı defetmenin de, aynı derecede önemli bir öncelik olduğu konusunda Türkiye ile hemfikiriz. Ve Amerika Birleşik Devletleri -bilirsin- hangi kuvvet olursa olsun, kullanmak konusunda son derece sıkı olacaktır; yerel Arap aşiretleri olsun, PYD olsun, Irak Peşmergeleri olsun, IŞİD’e karşı savaşta kullanacaktır! Türk ordusu çıkıp, senin ifade ettiğin gibi ‘endişelerinin’ sebebini dile getirmeyip, PYD’nin hangi somut şeyleri yaptığını söylemediği sürece de kullanmaya devam edecektir… Eğer PYD, ABD’den silahları alıyor ve bunları PKK’ya veriyorsa, bu bir örnek olur işte…

(Sesini yükselterek) Eğer Türk ordusu böyle bir şeyi ortaya koyamazsa, Amerika Birleşik Devletleri cephesinin, muğlak endişeler, muğlak senaryolar, muğlak korkular konusunda çok çok az sabrı kalacaktır!.. Bu konuda yeterince açık olduğumu umuyorum…"

'ABD Kürt açılımı konusunda endişeli'

*Washington bu seçim sonuçlarından sonra Kürt Açılımı’nın geleceğini nasıl öngörüyor?

"Yani şöyle söyleyeyim, Washington endişeli çünkü ABD, Kürtlerle olan açılımı yani 2010 yılından bu yana devam etmekte olan süreci, çok kuvvetli bir şekilde destekledi. Bu süreç bir ateşkese yol açmıştı ve Washington her iki tarafın da bu noktaya geri dönmesini umuyor. Bu konuda her iki tarafı da teşvik etmek için elimizden gelen her şeyi yapacağız. Bundan eminim… "

*HDP’nin oylarındaki düşüşün, ‘barış sürecini’ gerileteceğini düşünüyor musunuz?

"Hayır, kesinlikle düşünmüyorum! Tersine güçlendiriyor çünkü birçok Kürt insanına, PKK’yı desteklemenin dışında siyasi bir alternatifin olabileceğini gösteriyor."

*Peki, AKP’nin tek parti iktidarının barış sürecine nasıl bir etkisi olur?

"Yani tekrar söyleyeyim, artık barış sürecini çok daha kolay bir şekilde yeniden başlatma imkânına sahip. MHP ile koalisyon kurmak durumunda kalsaydı bu çok daha zor olurdu. CHP ile kurulan bir koalisyonda süreci başlatmak belki daha olası olabilirdi ama koalisyonlar, herhangi bir şeyde anlaşmaya varabilmek için son derece zor birlikteliklerdir. MHP ile olsaydı kesin çok zor olurdu. Yani bu anlamda en iyi çözüm tek partidir."

Kısaca James Jeffrey...

James Jeffrey, 2008-2010 yılları arası Ankara Büyükelçiliği yaptıktan sonra 2010-2012 yıllarında ABD’nin Bağdat Büyükelçisi oldu. Eski ABD Başkanı George Bush’un Ulusal Güvenlik Danışmanı’ydı. Türkiye’de Büyükelçi olmadan önce 1983-1987 yılları arasında Adana ve Ankara’da askeri-siyasi müsteşar olarak görev yaptı. 2003-2004 yıllarındaki Irak işgal yönetimi, “Geçici Koalisyon Yönetimi”nin geçiş sürecinde dönemin ABD Dışişleri Bakanı Colin Powell ve ünlü ABD Irak Büyükelçisi John Negroponte tarafından görevlendirilmişti. Yine 2006-2007 yılları arasında dönemin ABD Dışişleri Bakanı Condoleezza Rice’ın Irak özel danışmanı olarak görev yapmıştı. Jeffrey, Obama tarafından Irak’a Büyükelçi olarak atandıktan sonra, 16 bin personeli ve yıllık 6 milyar dolar bütçesi ile ABD elçiliğini dünyanın en büyük elçiliği durumuna getirdiği belirtiliyor. 

 

Kaynak: Odatv

HABERE YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.