1. HABERLER

  2. DÜNYA

  3. "İstemezük" nidaları arasında Tahran ziyareti
"İstemezük" nidaları arasında Tahran ziyareti

"İstemezük" nidaları arasında Tahran ziyareti

Yemen’deki savaş sebebiyle Türkiye-İran ilişkilerinin gerildiği ve İran’ın Batı'yla nükleer konusunda uzlaşma sağladığı bir dönemde Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan Tahran’da.

A+A-

Günübirlik ziyaret için sabah saatlerinde Tahran'a giden Cumhurbaşkanı Erdoğan, İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani ve dinî lider Ayetullah Ali Hamaney ile görüşecek. Ziyarette Türkiye-İran Yüksek Düzeyli Stratejik İşbirliği Konsey Toplantısı’nın ikincisi de yapılacak. Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü İbrahim Kalın, ziyarette ikili ilişkilerin yanı sıra başta Suriye, Irak ve Yemen olmak üzere Ortadoğu genelinde yaşanan hadiselerin ele alınacağını söyledi. 

Erdoğan'a, ziyarette Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, Ekonomi Bakanı Nihat Zeybekci, Gümrük ve Ticaret Bakanı Nurettin Canikli, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Taner Yıldız, Kültür ve Turizm Bakanı Ömer Çelik ile Kalkınma Bakanı Cevdet Yılmaz eşlik ediyor.

İran seyahati öncesi Riyad ile temas

Cumhurbaşkanı Erdoğan bugünkü ziyaret öncesi Suudi Arabistan İçişleri Bakanı ve Veliaht vekili Prens Naif ile dün akşam Ankara'da görüştü. Görüşme 1 saat 40 dakika sürdü.

İki ülke de İran'ın Suriye, Irak ve Yemen'de uyguladığı politikalardan rahatsız. 

Yemen’deki savaş gerginliğe yol açtı

Suudi Arabistan öncülüğündeki, çoğunluğu Körfez ülkelerinden oluşan müttefiklerin Yemen’de ilerleyişini sürdüren İran destekli Husilere karşı başlattığı hava operasyonları, bölgedeki iki rakip ülke İran ve Suudi Arabistan’ı bir kez daha karşı karşıya getirdi. Türkiye de Suudi Arabistan öncülüğündeki operasyona destek verdiğini açıkladı. 

Erdoğan, 26 Mart günü, yani operasyon başladıktan bir gün sonra İran'a çağrıda bulunarak, "İran bölgeyi adeta domine etmeye çalışmaktadır. Bu durum bizi, Körfez ülkelerini rahatsız etmeye başlamıştır. Buna gerçekten tahammül etmek mümkün değil" dedi.

İran Dışişleri Bakanı Cevad Zarif bu açıklamalara daha yumuşak bir tonlamayla yanıt verdi, "Mevcut durumda tüm ülkelerin bölgede istikrarın sağlanması ve güvensizliğin önlenmesi için çaba göstermesi gerekir" dedi. İran Dışişleri Bakanlığı ise Erdoğan'ın İran'ın bölge politikasını eleştiren ifadeleri üzerine Türkiye'nin Tahran'daki temsilcisini çağırarak nota verdi. 

Devrim Muhafızları’na yakınlığıyla bilinen İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Siyaset Komisyonu Başkanvekili Mansur Hakikatpur ise Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın İran ziyaretinin iptal edilmesini istedi.

Erdoğan’ın ‘İran’a gideriz veya gitmeyiz, bizim bileceğimiz iş’ açıklamasının ardından ziyaretin iptal edilmediği duyurulmuştu. Ancak 6 Nisan’da başlaması ve iki gün sürmesi planlanan ziyaret, günübirlik ziyarete çevrildi. İbrahim Kalın, konuyla ilgili "Ziyaret baştan beri bir gün planlanmıştı. Fakat gidişimiz bir gün önce söz konusu olabilirdi. Bir güne sığdırma imkanımız olduğu için bunu günü birlik yapma kararı aldık.” açıklamasında bulundu. 

Irak ve Suriye’de de görüş ayrılığı

Erdoğan, 26 Mart'ta France24’e verdiği röportajda İran'ın Irak'taki rolünü de eleştirdi. “İran DEAŞ’ı (İslam Devleti) bölgeden çıkarmak istiyor ama yerini kendisi alma peşinde” diyen Erdoğan, İran'ın amacının Irak'taki nüfuzunu artırmak olduğunu savundu:

İran'ın Suriye ve Irak'taki çatışmalara katılmasına da tepki gösteren Erdoğan, "İran'ın Yemen'den, Suriye'den ve Irak'tan artık oralarda hangi güçleri varsa onları çekmesi lazım" dedi.

Türkiye, Bağdat yönetiminin, Maliki döneminde izlenen mezhepçi ve dışlayıcı politikaların izlerini silmesini ve Sünnilere yönelik baskıların sonlandırılmasını istiyor. İran’ın Irak’taki ‘reçetesi’ de yalnızca İslam Devleti ve diğer Sünni oluşumlarla savaş. 

İran Esed’i, Türkiye Batı yanlısı Suriye muhalefetini destekliyor

Ankara, Suriye'de yaklaşık dört yıldır devam eden iç savaşta 200 binden fazla insanın ölümünden sorumlu tuttuğu Beşşar Esed'in gitmesi gerektiğini savunuyor ve Suriye muhalefetini destekliyor.

Esed'in bölgedeki en büyük destekçisi olan İran ise rejime maddi ve askeri destek sağlıyor. Esed rejimini devam eden iç savaşa rağmen ayakta tutan en önemli unsurlardan biri Tahran yönetimi.

Nükleerde uzlaşma ve doğalgaz satışı

İran ile 5+1 ülkeleri (ABD, İngiltere, Fransa, Rusya, Çin ve Almanya) arasında Ekim 2013’te başlayan yeni tur nükleer müzakerelerde, 31 Mart günü siyasi çerçeve anlaşmasına varıldı. Buna göre İran 10 yıl boyunca uranyum zenginleştirmede kullanılan santrifüjlerinin üçte ikisinden fazlasını azaltacak. BM’nin ve ABD’nin İran'a yönelik ABD ve BM yaptırımları da aşamalı olarak kalkacak. Türkiye'den de varılan anlaşmaya destek geldi. 

İki ülke arasında İran gazının Türkiye üzerinden Avrupa’ya taşınmasına yönelik temaslar da yapılıyor.

Ekonomisi büyük oranda petrol ithalatına bağlı olan ve zaten yaptırımlar nedeniyle büyük ekonomik sıkıntı çeken İran için, doğalgazın Türkiye üzerinden Avrupa’ya taşınması her zamankinden daha da kritik öneme sahip. Batı ile nükleer müzakerelerde uzlaşmaya varan İran yaptırımların tamamen kaldırılmasıyla yeniden ticari ilişkiler geliştirmek istiyor ve bunun gerçekleşmesi için Türkiye kilit ülke konumunda.

Ukrayna krizi ile birlikte Rus doğalgazına bağımlılıktan kurtulmanın yolunu arayan Avrupa, İran gazını en hızlı çözüm seçeneklerinden biri olarak görüyor.

Doğalgaz fiyatları Tahkim Heyeti’nde

İki ülke arasında uzun süredir çözülemeyen bir diğer sorun da, Türkiye’nin Rusya’dan sonra en büyük ikinci gaz tedarikçisi olan İran’dan doğalgazı yüksek fiyata alması.

İran’dan yılda ortalama 10 milyar metreküp doğalgaz alan Türkiye ile İran arasındaki görüşmelerde fiyat indirimi konusunda anlaşma sağlanamadı, Türkiye pazarlıkların sonuçsuz kalmasının ardından İran gazı ile ilgili anlaşmayı Uluslararası Tahkim Heyeti’ne taşıdı.

Farklı konularda sorunlar yaşamalarına rağmen iki sınır komşusu arasında kayda değer bir ekonomik ilişki var. İki ülke arasında 2014’te dış ticaret hacmi 13 milyar 721 bin dolardı.

 

Kaynak: Al Jazeera

HABERE YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.